|
چهارشنبه 07/09/86
به نقل از خبرگزاری ایکنا
:
حضور كارشناس مذهبی در تمامی مراحل دوبله آثار دينی و قرآنی لازم است
گروه هنر: «وحيد رونقی»، «حامد عزيزی» و «محمدرضا
صولتی» از مديران دوبلاژ انجمن گويندگان جوان، حضور مشاور مذهبی در فيلمهای با
رويكرد دينی و قرآنی را برای جلوگيری از ايجاد شبهه و اختلاف ضروری دانستند.
|
|
محمدرضا صولتی - وحید رونقی - حامد
عزیزی |
«وحيد رونقی»، «حامد عزيزی» و «محمدرضا صولتی» از گويندگان و
مديران دوبلاژ انجمن گويندگان جوان كشور با حضور در خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)
و در نشستی سه ساعته، درباره ويژگیها و مشكلات دوبله فيلمهای دينی و قرآنی
سخن گفتند.
در ابتدای بحث عزيزی درباره توليدات حوزه دينی انجمن صنفی گويندگان گفت: در
حوزه فعاليت ما كه بيشتر فيلمهای پويانمايی برای كودكان است، تاكنون دو فيلم
مذهبی از داستانهای قرآن به مديريت «مهرداد رئيسی» برای كودكان دوبله شده كه
اولی «محمد آخرين فرستاده خدا» در سال پيامبر(ص) و ديگر «عزيز مصر» كه به زندگی
حضرت موسی(ع) میپرداخت، نام دارد و هر دو در قالب سیدی در سال 85 منتشر شد.
البته قرار بود فيلم انيمشين داستان زندگی حضرت يوسف(ع) نيز توسط اين انجمن
صداگذاری شود كه به دلايلی اين امر انجام نشد.
در ادامه رونقی گفت: برای افزايش كار دوبله در مورد فيلمهای قرآنی ابتدا بايد
توليدات مناسبی در كشور وجود داشته باشد كه متأسفانه چه آثار ايرانی و چه خارجی
كمتر به موضوع قرآن میپردازند؛ در صورت پرداخت نيز از كيفيت بالايی برخوردار
نيستند.
وی درباره فيلمهای توليد كشورهای خارجی توضيح داد: در مورد آثار خارجی كه قرار
است برای كودكان مسلمان ايرانی ارائه شود، تلاش میشود زهر فرهنگی توسط مترجمان
و مديران دوبلاژ گرفته شود و حتی در آن از روايات اسلامی كه همراستا با
مضامين ديگر اديان الهی باشد، استفاده میكنيم.
رونقی در توضيح بيشتر افزود: به عنوان نمونه در فيلم «مشكل زورگوها» به بخشيدن
دشمنان سفارش شده بود كه اين سفارش در روايات اسلامی نيز موجود است ما در اين
فيلم عين عبارت اسلامی را گفتيم تا به نوعی از تعاليم اسلامی به طور غير ملموس
در فيلم كودك و نوجوان حتی در توليدات كشورهای غيراسلامی استفاده شود.
صولتی در ادامه گفتههای رونقی بيان كرد: داستان پيامبران برای ساخت انيميشن
مذهبی ويژه كودكان بهترين گزينه است اما متأسفانه آثار داخلی از كيفيت مطلوبی
چه در تكنيك و چه در خلاقيت دراماتيك برخوردار نيست. اغراق در شخصيتپردازی به
صورت مثبت و منفی، بيان اسامی شبيه به هم كه تفكيك آن برای كودكان دشوار است،
ضعف قصهپردازی و ... از جمله اين مشكلات است.
اين گوينده فيلم در توضيح بيشتر افزود: به عنوان مثال شخصيتهای منفی و مثبت در
داستانهای مذهبی با اغراقآميزترين شيوهها در چهرهپردازی و حركات رفتاری
طراحی میشوند كه اين ويژگیها، كار گويندگی را تحتتأثير خود قرار میدهد و
دامنه قضاوت را برای كودك محدود میكند در صورتی كه كودك خود بايد هنگام ديدن
فيلم پی به ذات منفی شخصيتها ببرد نه اينكه شخصيتها خصايص خود را بگويند.
وی درباره وضعيت توليد اظهار داشت: توليد نيز در زمينه آثار مذهبی محدود است و
متأسفانه در حاشيه قرار گرفته است. بخش عمده اين آثار نيز مخصوص روزهای عزاداری
است يعنی فرهنگ ديدن انيميشين مذهبی برای كودكان از طرف مسئولان اينگونه سياستگذاری
شده است.
صولتی درباره نحوه پيامرسانی اين آثار برای كودكان توضيح داد: در ارائه پيامهای
انسانی و دينی در انيميشن مذهبی بهتر است به جای ركگويی، از سفارشات و خطبههای
بزرگان دين بهره برد و درسهای زندگی ايشان را بيان كرد. پرداختن صرف به تصاوير
جنگی و كشت و كشتار، نه در فيلم مذهبی و نه در هيچ فيلم ديگری برای كودكان
مناسب نيست.
وی در توضيح تطبيق دادن مضامين دينی فيلمهای توليد خارج از كشور با موضوعات
اسلامی، تصريح كرد: در داستانهای مشترك ميان اديان مختلف مانند اسلام و مسيحيت،
به عنوان نمونه در داستان حضرت ابراهيم(ع) روايت است كه ايشان مأمور به قربانی
كردن اسماعيل(ع) شدند اما روايات مسيحی معتقد به قربانی شدن اسحاق(ع) است كه ما
اين تفاوتها را با نگاه به روايت اسلامی، تغيير میدهيم.
عزيزی در ادامه گفته همكارش عنوان كرد: به نظر من در عرصه پيامرسانی، رويكرد
سينمای غرب در داستانهای مذهبی، بسيار متنوعتر از كمپانیهای كشورهای اسلامی
است زيرا در آثار آن كمپانیها كه تمهای مذهبی را دستمايه كار خود قرار میدهند،
حتی اگر ژانر كمدی باشد(كه در سطح ظاهری منحرف مینمايد) انديشه دينی و وحدتگرا
به گونهای با پنهانترين روشها به ذهن مخاطب وارد میشود كه در آثار ايرانی
معمولا از روشهای آشكار و كلامی استفاده میشود. آمار نشان داده ميزان
اثرگذاری مفاهيمی كه غير مستقيم در فيلمها بيان میشود، بيشتر است.
صولتی با اشاره به دنيای ساده كودكان توضيح داد: شخصيتهای مذهبی بايد برای
كودكان ملموس باشد. همه ما در كودكی آرزوی همنشينی با بزرگان دينی را داشتيم
مسلما اين حس هنوز در كودكان مسلمان وجود دارد و سازندگان انيميشنهای دينی
كشور، اين مسئله را در نظر داشته باشند. معتقدم میشود كاری شايسته در برابر
فيلمهای منفی غربی ساخت زيرا ما هم هنرمندان متعهد و هم بودجه كافی داريم و میتوانيم
در راديو و تلويزيون به جای پرداختن صرف به تبليغات مواد خوراكی از آيات قرآن
برای تعاليم اخلاقی به كودكان استفاده كنيم و بهترين تكنيكها را در آن به كار
بريم اما بهترين داستانهای دينی كه در ايران به انيميشن تبديل شده، معمولا به
دليل ايرادهای تكنيكی عمل سينكزدن(تطيبق ديالوگ با حركت لب) مناسب از كار در
نمیآيد.
رونقی درباره راهكارهای رفع اين نقايص اظهار داشت: راهكارها اغلب زودگذر و پيش
افتاده است زيرا اين كار بانی مستقيم و مستقلی ندارد و مميزیهايی كه به ما
صادر میشود بر اساس دلايل قانعكننده نيست. من برخلاف ديگر همكارانم معتقدم
انيميشنهای چندان بدی در كشور ساخته نمیشود مانند انيميشنهای نيروی انتظامی
اما اشكال كار اين جا است كه چنين فعاليتهايی درباره قرآن و مضامين آن، چه
برای بزرگسال و چه برای كودكان انجام نمیشود.
رونقی ادامه داد: به نظر من هميشه محصول اثرگذار از ريزبينی در اتفاقات كوچك
زندگی پيامبران و ائمه به دست میآيد. چه اشكالی دارد كه شوخی پيامبر را درباره
نكتهای اخلاقی كه با اصحابش انجام داده به تصوير كشيد؟ من چنين فيلمی را ساخته
«بزرگمهر حسينپور» به مناسبت سال پيامبر اعظم(ص)ساختهبود ديدم كه بسيار نو و
همراه با خلاقيت بود اما اكثر توليدات درباره روايات مكرر است و رفته رفته برای
مخاطب جذابيت خود را از دست میدهد. توجه به ممنوعيت برخی كلمات مانند سحر،
طلسم، بهشت، جهنم، خداوند و برخی خط قرمزهای ديگر در امر دوبله بهتر است به
موضوعات شاد و هيجانآميز زندگی پيامبران توجه كرد.
صولتی درباره مميزیهای مشمول دوبله آثار خارجی توضيح داد: به قدری مميزیهای
دوبله فراوان است كه تنها میشود به شماری از آن اشاره كرد. به عنوان يك نمونه
مهم كه مرتبط با موضوع بحث ما در خبرگزاری قرآنی نيز هست، بيان كلمه خدا از
زبان كسی كه رو به آسمان با خدای خود(با هر دين و مذهبی) راز و نياز میكند،
ايراد دارد و ممنوع است. يا گفتن كلمه خدا از زبان شخصيتهای كارتونی كه سگ يا
سوسك هستند منع دارد زيرا به گفته آن مدير مربوطه سگ حيوان نجسی است و نبايد
نام خدا را به زبان بياورد.
صولتی در پاسخ به خبرنگار ايكنا كه مسأله تأكيد قرآن بر ذكر خدا را توسط تمامی
موجودات هستی حتی حيوانات و گياهان مطرح كرد، گفت: البته كه چنين سخنی در قرآن
آمده اما متأسفانه اين مميزیها و موارد ديگری از جمله گفتن كلمات محبتآميز
ميان پدر و دختر، مادر و پسر، زن و شوهر و ... در نهايت منجر به حذف آن كلمات
میشود.
عزيزی نيز در پاسخ به اين پرسش توضيح داد: گفتن كلماتی مانند «دختر خانم»، «بچه»،
«خانوم خانوما» با حالتهای مناسب كه از نظر تكنيكی نيز با حركت دهان شخصيت
هماهنگ است، موجب خذف آن قسمت از صدای فيلم میشود.
وی افزود: آغاز و مدخل فيلمهای ضد اسلامی غرب، با قرآن و مسلمانان شروع میشود
زيرا آنان به موضوعی كه میخواهند بر ضد آن عمل كنند، اشراف دارند اما در ايران
شخصيتهای منفی فيلمهای غربی با سانسور مواجه میشود. به نظر من دروغگو و
جنايتكار را بايد نشان داد تا مخاطب خود پيام فيلم را دريافت كند اما با
سانسور، مخاطب متوجه بدیها و شرارتهای شخصيت نمیشود و در نهايت دوبله چنين
آثاری نيز از نظر تأثيرگذاری بيهوده خواهد بود. اگر هم كسی متوجه سانسور فيلم
شود، اين شبهه به ذهنش متبادر میشود كه به حتم فيلم دارای نكته اخلاقی منفی
بوده در صورتی كه شايد شخصيت دست به ديگر موارد خلاف قانون و دين دست زده باشد
و زشتی كار او بر مخاطب آشكار نشود.
عزيزی در ادامه سخنان رونقی پيشنهاد داد: بايد از همان روش فرهنگی برای مقابله
با دشمن كه خود نيز سالهاست به اين ابزار دست يافته و از آن بهره میگيرد
استفاده كرد و عقبنشينی نكرد. برای تحقق اين امر، دست هنرمندان در شيوههای
توليد و صداگذاری بايد باز باشد تا نتيجه مطلوب حاصل شود. فرمولهای گذشته برای
نوجوانان و كودكان امروزی ديگر نخنما شده و بايد توليدات با متدهای جديد همراه
باشد. دشمن از ابزار فرهنگی قوی استفاده میكند ما نيز بايد برای مقابله با او
از روشهای قدرتمندانه استفاده كنيم. مخاطبشناسی يكی از علومی برای رسانهها
است كه مديران ما كمتر با آن اهميت میدهند و با گذشت زمان و تغيير نسلها
وضعيت سليقه مخاطب از سوی مسئولان فرهنگی فراموش میشود كه اين كار منجر به
انجام كارهای روزمره میشود.
صولتی تأكيد كرد: وقتی ما از گفتن كلمه خدا، در برخی آثارمان ممنوع هستيم، نمیتوانيم
فرهنگسازی كنيم. ما حتی از به كارگيری اشعار مولانا و خيام يا مضامين آن
ممنوعيم در صورتيكه با اين كار میتوانيم زهر فرهنگی بسياری ديالوگها را در
راستای بهبود اثر بگيريم.
از اين جمع درباره جايگاه و لزوم حضور كارشناس مذهبی در تيم دوبلاژ آثار مذهبی
سؤال شد و عزيزی پاسخ داد: مدير دوبلاژ فيلم مذهبی، خود بايد عقايد مذهبی داشته
باشد زيرا از نظر تكنيكی و حسی به او كمك میكند. تفاوت روايات در آثار مسيحی و
اسلامی نمونه اين گفته است. اگر مدير دوبلاژ به مسائل دينی و اسلامی آگاه باشد،
میتواند در تغيير مثبت آن اقدام كند.
وی در بيان مثال توضيح داد: در فيلم كارتونی «محمد آخرين فرستاده خدا» در جنگ
احد در روايات سنی آمده كه حضرت محمد(ص) توسط ضربه شمشير دشمن به زمين میافتد
اما شيعه معقتد است كه حضرت علی(ع) به نجات ايشان میآيد. در آن موقعيت چون
فيلم محصول يك كمپانی سنی مذهب بود و رئيسی مدير دوبلاژ اثر، تفاوت اين روايات
را میدانست، هنگام افتادن حضرت محمد(ص) كه از دريچه چشم دوربين اتفاق میافتاد،
با خواندن صوتی در آواز حجاز نام حضرت علی(ع) را به زبان آورد، به اين معنی كه
حضرت علی(ع) برای نجات ايشان در آنجا حضور دارد.
صولتی پيشنهاد داد: علاوه بر دانستن تكنيك، مدير دوبلاژ میتواند با مشاور
مذهبی نيز گفتوگو كند زيرا در آثار مذهبی درباره واضحات روزمره حرف نمیزنيم و
ريزبينیهای مذهبی در اين مورد فراوان است. مشاور مذهبی نيز به كار خود آگاه
است و در واقع نمیتواند در مسائلی مانند تكنيك دخالت كند، در اين صورت هر كس
كار خود را به بهترين شيوه انجام خواهد داد. مشاور مذهبی میتواند حد و حدودها
را بگويد تا در نهايت اثر دينی بدون اشكال صداگذاری شود.
عزيزی ادامه داد: گفتوگو با مشاور مذهبی پيش از دوبله به هنگام كار ترجمه ارجح
است زيرا اثر بايد هنگام ترجمه با تحقيق در روايات مختلف سنجيده شود تا ظرفيت
مناسبی برای دوبله به مدير دوبلاژ و گويندگان ارائه دهد. در دوبله اثر مذهبی
بايد از كليشهها پرهيز شود. مثلا در فيلم عزيز مصر برای ضبط گفتوگوی موسی(ع)
با خداوند، گويندهای از اصفهان دعوت شد تا صدای او برای گوش مخاطب آشنا نباشد.
رونقی درباره حضور كارشناس مذهبی در دوبله آثار دينی اظهار داشت: حضور چنين
فردی مانند سريالها يك ضرورت است زيرا ما گويندگان و مديران دوبلاژ هر چقدر كه
اطلاعات دينی داشته باشيم به اندازه عالم و كارشناس دينی نيست به هر حال اين
كارشناس جايگاه خود را میداند و به كار صداگذاری آثار شايسته دينی كمك میكند.
از گويندگان فيلم درباره توانايی گويندگی برای صحبت به جای شخصيتهای مذهبی و
اينكه آيا دوبله میتواند همچون سينما به ژانرهای تخصصی تقسيمبندی شود، بهطور
مثال دوبله آثار دينی و تخصص آن برای برخی گويندگان پرسيديم و رونقی پاسخ گفت:
توانايی گوينده و جنس صدای او تعيين میكند كه چه صدايی برای كدام نقش مناسب
است و ملاك ديگری برای اين كار وجود ندارد يعنی نمیتوان گفت كه صدای فلان
گوينده برای شخصيتهای دينی مناسب است يا نه. از نگاه من دوبله ژانر ندارد.
عزيزی نيز گفت: به نظر من هم دوبله ژانر ندارد. البته خصايص برخی صداها از نظر
مثبت يا منفی بودن در انتخاب گوينده برای نقش مثبت يا منفی موثر است اما اگر به
كليشه شدن او منجر شود، چندان مناسب نيست.
به عنوان آخرين پرسش از گويندگان انجمن گويندگان جوان درباره محبوبترين نقش
مذهبی كه تاكنون به جای او صحبت كردهاند، پرسيديم. عزيزی در اينباره گفت: در
فيلم عزيز مصر نقش فرعون را گفتم و آن كارم را بسيار دوست دارم زيرا اجرای
ويژگیهای منفی فرعون با صدا كاری مشكل است كه تمام تلاشم برای هرچه بهتر انجام
دادن مسئوليتم بود و خاطرهای كه از اين كار دارم مربوط به مسدود شدن ديافراگمم
از شدت فرياد زدن بود. اين صحنه لحظه فريادكشيدن فرعون بر سر حضرت موسی(ع) است
كه برايم بسيار تأثر برانگيز نيز بود.
رونقی در پاسخ به اين پرسش گفت: در فيلم «مدرس» اين مبارز مذهبی، نقش «علی آقا»
تنها همراه آيتالله مدرس از اول تا پايان مبارزات ايشان را گفتم كه بسيار
دوستش داشتم.
صولتی نيز پاسخ داد: در اثر «محمد آخرين فرستاده» گويندگی به جای «عمار ياسر»
بر من تأثير فراوانی گذاشت. گفتن نقش «رضاخان» نيز در فيلم «مدرس» در زمينه نقش
منفی برايم تجربه جالبی بود.
لینک خبر :
http://www.iqna.ir/fa/news_detail.php?ProdID=193555
|
